Για χρέη προς ιδιώτες και εταιρείες η διαμεσολάβηση προσφέρεται ως θεσμός. Με τις τράπεζες όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί κάνουμε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης όχι επίσημη διαμεσολάβηση. Διότι για να υπαχθεί μια διαφωνία σε διαμεσολάβηση πρέπει τα δυο μέρη να υπογράψουν συμφωνητικό υπαγωγής στη διαμεσολάβηση και να διορίσουν από κοινού τον διαμεσολαβητή. Οι τράπεζες και οι διάδοχοί τους απλά δεν μπαίνουν σε αυτή την διαδικασία.

Όταν προκύψει καθυστέρηση 3 δόσεων το δάνειο χαρακτηρίζεται σε καθυστέρηση. Όταν προκύψει καθυστέρηση 6 δόσεων τότε το δάνειο μπαίνει στην κατηγορία “μη εξυπηρετούμενο” και ονομάζεται κόκκινο. Αυτό μπορεί να γίνει και αν ο δανειολήπτης πληρώνει μερικώς. Όταν αθροιστεί ανεξόφλητο υπόλοιπο ίσο με 6 δόσεις, το δάνειο θα μπει στην λίστα “κόκκινο”. Αυτό αν το δάνειο βγει μη εξυπηρετούμενο για πρώτη φορά. Αν ένα δάνειο είχε βγει κόκκινο, ρυθμίστηκε και το ρυθμισμένο δάνειο βγει μη εξυπηρετούμενο, καταγγέλλεται στους 3 μήνες.

Έχει καταργηθεί ο Νόμος Κατσέλη και η συνέχεια του Νόμος Σταθάκη για την προστασία της Α’ κατοικίας ευάλωτων νοικοκυριών. Για επαγγελματίες και εταιρείες έχει δημιουργηθεί μια πλατφόρμα Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικού Χρέους στην οποία εμείς οι οικονομολόγοι αναρτούμε όλα τα στοιχεία περιουσίας του αιτούντος και εισοδήματος παρόντος και μέλλοντος. Ο αλγόριθμος της πλατφόρμας υπολογίζει τι πρέπει να κουρευτεί και προτείνει τι δόσεις μπορεί ο οφειλέτης να πληρώνει σε δημόσιο, πιστωτές και τράπεζες. Το θέμα είναι ότι οι τράπεζες καθυστερούν πολύ να απαντήσουν μέσα στην πλατφόρμα και εν τέλει απορρίπτουν το πλάνο. Με την τελευταία νομοθετική παρέμβαση οφείλουν να αιτιολογήσουν γιατί απορρίπτουν τη ρύθμιση. Τελικά μόνο χρέη προς Εφορία και Ασφαλιστικά Ταμεία έχουμε καταφέρει να ρυθμίσουμε μέσα από τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών.

Όταν λέμε “μπήκαν στον Νόμο Κατσέλη”, υπάρχουν δυο περιπτώσεις. Να έχει εκδικαστεί η αίτησή τους και να έχουν ενταχθεί στον Νόμο Κατσέλη, οπότε τους έχει καθοριστεί μια δόση η να έχουν υποβάλει για ένταξη, οπότε κάποια στιγμή εκδικάζεται η αίτησή τους στο Πρωτοδικείο. Αν έχουν πράγματι ενταχθεί στον Νόμο Κατσέλη και πληρώνουν τη δόση τους, δεν έχουν κίνδυνο. Αν εκκρεμεί η εκδίκαση της αίτησής τους βλέπουμε πολλές αιτήσεις να απορρίπτονται στο δικαστήριο. Οι αποφάσεις γράφουν ότι δεν ισχύουν οι προϋποθέσεις. Τις περισσότερες φορές οι αποφάσεις επικαλούνται ότι το δάνειο ελήφθη με δόλιο τρόπο. Δηλαδή γνώριζε ο δανειολήπτης ότι δεν θα ήταν σε θέση να εξοφλήσει το δάνειο, οπότε δεν δικαιούται τη προστασία. Στην τελευταία περίπτωση το δάνειο γίνεται απαιτητό με ΟΛΕΣ τις προσαυξήσεις τόσων ετών, έχει φτάσει πλέον σε  δυσθεώρητο επίπεδο και ο δανειολήπτης δεν έχει τρόπο να αποφύγει τα χειρότερα.

Ο πτωχευτικός νόμος παλαιότερα δεν ήταν για ιδιώτες. Δεν μπορούσες να είσαι υπάλληλος η συνταξιούχος και να προσφύγεις στον πτωχευτικό νόμο. Ήταν για εμπόρους και εταιρείες. Με τον Νόμο 4738 /2020 ήρθη αυτή η εξαίρεση και μπορεί οποιοσδήποτε πολίτης να ενταχθεί στον Πτωχευτικό Νόμο. Αρκεί να βρίσκεται σε καθεστώς παύσης πληρωμών, δηλαδή όταν δεν καταβάλλει τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του για περίοδο τουλάχιστον έξι (6) μηνών, εφόσον η μη εξυπηρετούμενη υποχρέωσή του υπερβαίνει το ποσό των €30.000. Μάλιστα ο Νόμος προβλέπει απλοποιημένες διαδικασίες για πτώχευση «μικρού αντικειμένου» δηλαδή όταν η εκποιήσημη περιουσία είναι αξίας κάτω των €350.000 με αξίες ΕΝΦΙΑ. Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (εφεξής «Η.Μ.Φ.»)  με ένα γραμμάτιο στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων των διακοσίων πενήντα ευρώ .

Ο πτωχευτικός νόμος δεν προστατεύει την κατοικία. Όλη η κινητή και ακίνητη περιουσία του πτωχεύοντος ρευστοποιείται (σπίτι, αυτοκίνητο, αντικείμενα αξίας από την οικοσκευή) από έναν σύνδικο εκκαθαριστή και τα χρήματα που θα προκύψουν διανέμονται αναλογικά στους πιστωτές. Το δημόσιο διαγράφει τις οφειλές και αφαιρεί τον ΑΦΜ του πτωχεύοντος για 5 χρόνια. Δεν έχεις ΑΦΜ, δεν υπάρχεις. Μπαίνεις στην πιο μαύρη λίστα του Τειρεσία. Δεν θα μπορέσεις να δανειστείς ποτέ ξανά, ούτε καν δόσεις στον Κωτσόβολο. Για τις εταιρείες, όταν πτωχεύσει η εταιρεία πτωχεύουν και οι εκπρόσωποι της εταιρείας. Αν κάποιος δεν έχει περιουσία η αν η περιουσία του αφού ρευστοποιηθεί δεν καλύπτει την αμοιβή του συνδίκου και τα λοιπά έξοδα της διαδικασίας πτώχευσης, τότε το άτομο δεν πτωχεύει αλλά εντάσσεται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ), ώστε κατόπιν τριών ετών να επέλθει η απαλλαγή του από όλες τις οφειλές.

Ας δούμε ένα παράδειγμα μιας υπόθεσης: Οφειλές ύψους €220.000 περιήλθαν σε άτομο από δανειακές συμβάσεις, στις οποίες συνελήφθη ως εγγυήτρια. Προσέφυγε στον Πτωχευτικό Νόμο. Το Δικαστήριο έκρινε ότι βρίσκεται σε αδυναμία εκπλήρωσης των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών της. Επειδή η χωρίς βάρη (π.χ. υποθήκη) περιουσία της κρίθηκε μικρή, το Δικαστήριο δεν κήρυξε πτώχευση, αφού τα έξοδα της πτωχευτικής διαδικασίας δεν θα μπορούσαν να καλυφθούν (π.χ. η αμοιβή του συνδίκου, επιδόσεις κλπ.). Επομένως, διατάχθηκε η αναγραφή του ονόματός της στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ), ώστε κατόπιν τριών ετών να επέλθει η απαλλαγή της από όλες τις οφειλές της. Αν δεν αναζητούσε
προστασία, η τράπεζα θα δέσμευε λογαριασμούς και τη μισθοδοσία της.

Όταν φτάσουμε στον πλειστηριασμό είναι πολύ αργά. Υπάρχουν πολλά έξοδα για να φτάσει ένα ακίνητο σε πλειστηριασμό, έξοδα εκτιμητών, δικαστικών επιμελητών, συμβολαιογράφων, δημοσιεύσεων. Δεν θα σταματήσει ο επισπεύδων τον πλειστηριασμό διότι ο οφειλέτης προτείνει εξωδικαστική επίλυση. Η προσέγγιση πρέπει να γίνει πολύ νωρίτερα. Όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα. Και η προσέγγιση θα είναι πιο αποτελεσματική όταν γίνει με κάποιον επαγγελματία. Αλλά θα πρέπει και ο δανειολήπτης να είναι διατεθειμένος να πληρώσει €1-2-3.000 στον επαγγελματία που θα τον βοηθήσει, ανάλογα πόσοι είναι οι φορείς των δανείων.